Kỹ năng đọc văn bản pháp luật_P2

 

Bên cạnh “kỹ năng đọc văn bản pháp luật” nói chung được chia sẽ ở phần 1, chúng ta cũng cần bàn thêm về “kỹ năng đọc một văn bản pháp luật cụ thể”. Đương nhiên, “kỹ năng đọc” được nêu ở phần 1 sẽ được áp dụng xuyên suốt trong quá trình đọc văn bản pháp luật. Nhưng với một văn bản cụ thể, chúng ta cũng cần thêm “kỹ năng về mặt kỹ thuật” để nắm bắt nội dung văn bản đó, cũng như tìm được nội dung cần thiết một cách nhanh chóng và hiệu quả nhất, có thể gọi là “kỹ thuật tiếp cận nội dung quy định trong từng văn bản”.

 

Đầu tiên, với mỗi văn bản pháp luật, chúng ta cần đọc điều khoản đối tượng điều chỉnh và phạm vi điều chỉnh để xác định được các quy định trong văn bản áp dụng lên đối tượng nào, và các quy định này điều chỉnh vấn đề gì, nội dung gì, trong phạm vi nào lên các đối tượng đó. Ví dụ Luật Doanh nghiệp thì quy định về thành lập, tổ chức quản lý, tổ chức lại, giải thể và các hoạt động có liên quan đến doanh nghiệp; và các doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân có liên quan tới các hoạt động này sẽ thuộc đối tượng điều chỉnh của Luật Doanh nghiệp. Như vậy, nếu có hoạt động/hành vi hay tổ chức/cá nhân nào có liên quan tới thành lập, tổ chức quản lý, tổ chức lại, giải thể và các hoạt động liên quan đến doanh nghiệp thì chúng ta cần xem Luật Doanh nghiệp và các văn bản hướng dẫn thi hành.

 

Thứ hai, chúng ta cần xem hiệu lực thi hành của văn bản và điều khoản chuyển tiếp để xác định từ thời gian nào trở đi thì quy định trong văn bản đó được áp dụng, có trường hợp ngoại lệ hay không. Vì pháp luật Việt Nam thường sửa đổi, bổ sung, thay thế, nên việc xác định thời điểm có hiệu lực của văn bản rất quan trọng.

 

Thứ ba, chúng ta cần lướt qua văn bản, hoặc mục lục của văn bản để nắm được cấu trúc các quy định được phân bổ thế nào. Nói cách khác, chúng ta cần nhìn tổng thể để xác định được văn bản này có những phần quy định nào, về vấn đề gì. Điều này được thể hiện ở chỗ, văn bản được cấu trúc gồm bao nhiêu chương, là những chương gì; trong mỗi chương có bao nhiêu mục, là những mục nào; trong mỗi mục có khoảng bao nhiêu điều khoản; tổng điều khoản của văn bản là bao nhiêu; … Từ đó mới đi vào cụ thể xem trong mỗi phần đó, nội dung quy định là gì. Cách tiếp cận thế này sẽ giúp chúng ta nắm bắt được toàn cục vấn đề, cũng như xác định được nội dung mình đang cần tìm quy định nằm ở chỗ nào, hoặc những chỗ nào.

 

Và cuối cùng, chúng ta đọc từng điều khoản, hoặc đọc những điều khoản quy định nội dung chúng ta đang cần nghiên cứu (xác định được nhờ vào bước thứ 3 được chia sẽ ở trên). Toàn bộ quá trình “đọc văn bản pháp luật” nên được thực hiện theo phương pháp đã được chia sẽ ở phần 1. Với “kỹ thuật tiếp cận nội dung quy định trong từng văn bản” được nêu ở bài viết này, cùng “kỹ năng đọc văn bản pháp luật” được chia sẽ ở phần 1, chúng ta sẽ rất dễ dàng và nhanh chóng tiếp nhận, vận dụng quy định pháp luật. Điều này rất cần thiết cho quá trình học, cũng như hành nghề sau này của dân chuyên ngành luật nói riêng, và của người muốn tìm hiểu quy định pháp luật nói chung.